Zo komt malware binnen op je smartphone

Niet iedereen is zich hiervan bewust, maar ook je smartphone kan geïnfecteerd worden met malware. Daarover verschijnen vaak meerdere berichten per jaar. Toch blijven mensen in allerlei trucs trappen, waardoor er ongeoorloofde software op hun toestellen draait.

Malware op je smartphone

Malware, een afkorting van de woorden malicious software, is een overkoepelende term voor schadelijke software die ontworpen is om computersystemen, netwerken en apparaten te beschadigen of te infiltreren. Het doel van malware is vaak om gegevens te stelen, zoals wachtwoorden en bankgegevens, of om een apparaat over te nemen voor kwaadaardige doeleinden. Voorbeelden zijn virussen, ransomware, spyware en Trojaanse paarden. Heel vaak weet je niet dat je malware op je smartphone hebt staan, omdat die op de achtergrond werkt.

De software kan zich daarnaast vaak onopgemerkt verspreiden, zoals via onveilige downloads, phishing-e-mails of besmette websites. Op een Android-smartphone werkt malware vaak door zich te vermommen als een legitieme app in app stores van derden, of zelfs in de officiële Google Play Store. Na installatie vraagt de app om vergaande toestemmingen, zoals toegang tot contacten, berichten of de microfoon. Zodra je de permissies verleent, kan de malware op de achtergrond actief worden. Het kan dan allerlei dingen doen, zonder dat je hier iets van merkt.

Malware in meldingen

Reden te meer om dus scherp te zijn op dit soort praktijken. Maar dat kan soms lastig zijn, omdat malware in allerlei vormen te vinden is. Er is soms echt geen ontkomen aan, helemaal als malware de gedaante aanneemt van een notificatie. Nu kun je neppe meldingen nog wel eens herkennen, omdat ze er anders uitzien dan je systeem- of appsnotificaties. Maar als ze erop lijken of als je ze via de browser binnenkrijgt, dan zijn ze moeilijk te onderscheiden. Op basis van de boodschap kun je dan alsnog vaststellen wat de aard is van het binnengekomen bericht.

Meestal dien je ineens actie te ondernemen voor iets. Ironisch genoeg vragen malwaremeldingen vaak om het scannen van je systeem, omdat er sprake zou zijn van een virus. Als zo’n melding binnenkomt, dan kun je die het beste negeren en gewoon de pagina afsluiten die je op dat moment geopend hebt. Tenminste, als je op dat moment een browser gebruikt. Verschijnen de meldingen ook wanneer je andere apps opent, dan heb je een groter probleem en ben je mogelijk al geïnfecteerd. Lees hier hoe je gedoe voorkomt met de malafide software.

Gedateerde software

De kans dat je last hebt van malware wordt groter naarmate de software op je smartphone ouder wordt. Heb je bepaalde diensten of apps, of zelfs je besturingssysteem, niet al een tijdje niet meer geüpdatet, dan loop je een groter risico. Malware mikt vaak op een oudere softwareversie, om verschillende redenen. Soms omdat die het meest gebruikt wordt of werd of omdat een bekend probleem nog niet gepatcht was. Toegegeven: updates kunnen voor hun eigen problemen zorgen, maar over het algemeen is en blijft het wel een veilige gewoonte.

Phishing en… smishing?

Hoewel veel mensen inmiddels wel bekend zijn met de term phishing, zal smishing voor velen een vraagteken oproepen. In principe proberen de twee malafide praktijken hetzelfde voor elkaar te krijgen: je voor de gek houden en je op een link laten klikken. Als je dat doet, dan is de kans groot dat je gegevens buitgemaakt worden. Soms download je namelijk meteen iets nadat je op een link klikt. Het verschil tussen phishing en smishing zit hem in de verstuurmethode. Daar waar de eerstgenoemde via mail binnenkomt, komt de laatstgenoemde binnen via sms.

Vroeger herkende je dit soort berichten nog wel eens aan de slechte grammatica of de onwaarschijnlijkheid van een bericht. Maar tegenwoordig zijn boeven meer gewiekst dan voorheen. Ze zetten kunstmatige intelligentie in om een bericht op te stellen dat qua spelling en inhoud klopt, waardoor de eerste alarmbellen niet meer afgaan. Soms zit er ook een plausibel verhaal achter, waardoor je toch twijfelt over de echtheid van de tekst. Bij twijfel: nooit klikken. Kun je de afzender telefonisch bereiken? Doe dat dan om de legitimiteit te controleren.

Onveilige apps en sites

Niet alle websites zijn even veilig en daarom is het belangrijk om te weten hoe je een onveilige site kunt herkennen. Let op kenmerken zoals een ontbrekend SSL-certificaat (geen beveiligde verbinding), verkeerd gespelde domeinen die op bekende sites lijken of extreem lange laadtijden. Valse websites zijn een veelvoorkomende bron van malware en spyware en die wil je natuurlijk altijd herkennen en vermijden. Mocht je er per ongeluk een bezoeken, sluit de pagina dan onmiddellijk en overweeg je apparaat te controleren op ongewenste software.

Zelfs apps uit de officiële Google Play zijn niet altijd honderd procent veilig. Naast kwaadaardige software vormen vooral verouderde apps een risico. Applicaties die lang niet zijn bijgewerkt hebben soms beveiligingslekken die misbruikt kunnen worden voor datadiefstal. Controleer daarom of de apps die je wil downloaden nog updates ontvangen en lees hun recensies. Wees extra voorzichtig met het installeren van software via externe appwinkels, omdat die vaak minder strenge veiligheidsprotocollen hanteren. Dat maakt je kwetsbaar voor bedreigingen.

Heb jij wel eens last gehad van malware op je smartphone? Zo ja, wat is er toen gebeurd en wat heb je daaraan gedaan? Deel je ervaringen in de reacties.