Meta rolt in Nederland een opvallende keuze uit: je moet actief beslissen hoe je Facebook en Instagram gebruikt. Gratis met advertenties of betaald zonder advertenties. Op het eerste gezicht lijkt dat simpel, maar achter deze keuze zit een complex verhaal van privacywetgeving, Europese druk en een fundamentele verandering in hoe social media geld verdienen. In dit artikel nemen we je mee in deze opvallende ontwikkeling en vertellen we wat het betekent voor WhatsApp.
Lees verder na de advertentie.
Wat is Meta aan het doen
Wanneer je via de browser naar Facebook of Instagram gaat, krijg je een pop-up zoals hieronder te zien. Voordat je verder kunt naar de webpagina moet je een keuze maken. Betalen om reclames te verwijderen of doorgaan met reclames. Wil je geen reclame zien in je tijdlijn, dan betaal je 5,99 per maand. Daarmee manoeuvreert Meta-baas Mark Zuckerberg slim om zijn eigen uitspraken heen. In 2018 gaf hij aan dat er altijd een versie van Facebook gratis zal blijven. In theorie klopt dat, maar eigenlijk verdient het bedrijf altijd geld aan je.
Deze keuze is namelijk niet vrijblijvend. Je moet daadwerkelijk een optie selecteren voordat je verder kunt. Daarbij wordt duidelijk gemaakt dat deze beslissing geldt voor je volledige account binnen het Accountcentrum, dus voor zowel Facebook als Instagram tegelijk. In de schermen wordt ook expliciet benoemd dat je gegevens worden gebruikt voor advertentiedoeleinden als je voor de gratis variant kiest. Ook WhatsApp is onderdeel van dit accountcentrum, daarover later meer.
Waarom dit gebeurt (en waarom juist nu)
De aanleiding voor deze verandering ligt bij Europese regelgeving, met name de AVG en de Digital Markets Act. Europese toezichthouders hebben de afgelopen jaren meerdere keren geoordeeld dat Meta niet zomaar persoonsgegevens mag gebruiken voor gepersonaliseerde advertenties zonder duidelijke toestemming van gebruikers.
Daar zit precies de kern van het probleem. Meta’s volledige verdienmodel draait op advertenties die zo gericht mogelijk zijn. Hoe meer data het bedrijf heeft, hoe beter advertenties presteren en hoe meer geld het oplevert. Als gebruikers die toestemming massaal weigeren, komt dat model onder druk te staan.
Meta heeft daarom gekozen voor het zogenaamde ‘pay-or-okay’-model. Dat betekent dat je als gebruiker twee keuzes hebt: je betaalt met geld via een abonnement of je betaalt indirect door je data te laten inzetten voor advertenties. Privacy wordt daarmee feitelijk een betaalde optie en juist dat punt ligt onder vuur bij Europese toezichthouders, die vinden dat dit geen volledig vrije keuze is.
Lees verder na de advertentie.
Wat betekenen de opties concreet voor jou
Wanneer je kiest voor de gratis variant, verandert er in de praktijk weinig ten opzichte van hoe Facebook en Instagram al jaren werken. Je blijft de apps kosteloos gebruiken, maar Meta gebruikt je gedrag, interesses en interacties om advertenties zo relevant mogelijk te maken. Denk aan de pagina’s die je volgt, berichten waar je op reageert en content waar je langer naar kijkt. Bovendien zal Meta vanaf 8 mei ook gaan meekijken in je persoonlijke directe berichten en worden deze niet meer versleuteld.
Kies je voor het betaalde abonnement, dan verdwijnen de gepersonaliseerde advertenties uit beeld en wordt je data niet meer gebruikt voor advertentiedoeleinden. Dat betekent alleen niet dat Meta helemaal stopt met het verzamelen van gegevens. Basisinformatie, zoals accountgegevens en gebruik voor functionaliteit en veiligheid, wordt nog steeds verwerkt. Het verschil zit dus specifiek in het advertentiemodel.
Daarnaast werkt Meta inmiddels met een derde variant, waarbij je advertenties blijft zien maar met minder personalisatie. In dat geval gebruikt het bedrijf minder uitgebreide data om advertenties te tonen. Dat betekent doorgaans dat advertenties minder goed aansluiten bij je interesses, maar dat je ook minder intensief wordt gevolgd. Deze keuze krijg je pas te zien nadat je eerst hebt gekozen dat je niet wilt betalen.
Lees verder na de advertentie.
Wat kun je doen
Voor gebruikers komt het neer op het maken van een bewuste keuze, maar die keuzevrijheid heeft duidelijke grenzen. Je kunt ervoor kiezen om alles gratis te blijven gebruiken, zoals de meeste mensen waarschijnlijk zullen doen. Je kunt ook besluiten om te betalen voor meer privacy rondom advertenties of kiezen voor een middenweg met minder gepersonaliseerde advertenties.
Wat je niet kunt doen, is Facebook of Instagram volledig gratis blijven gebruiken zonder dat Meta op enige manier data verwerkt. Ook kun je advertenties niet volledig uitschakelen zonder te betalen. Zelfs bij een abonnement blijft een deel van de dataverwerking bestaan, omdat dat nodig is om de diensten überhaupt te laten functioneren.
Waarom dit een grote verandering is
Deze stap is een belangrijk moment in de ontwikkeling van social media. Jarenlang waren platforms als Facebook en Instagram ogenschijnlijk gratis, terwijl gebruikers feitelijk betaalden met hun data. Meta maakt dat mechanisme nu expliciet en dwingt gebruikers om daar actief een keuze in te maken.
Dat heeft ook bredere gevolgen voor de industrie. Andere techbedrijven kijken mee en de kans is groot dat vergelijkbare modellen bij andere platforms verschijnen als dit juridisch standhoudt. Tegelijkertijd laat het zien dat Europese regelgeving daadwerkelijk impact heeft op hoe grote techbedrijven hun producten aanbieden.
Wat betekent dit voor WhatsApp?
Hoewel WhatsApp momenteel nog grotendeels vrij is van advertenties, geeft deze ontwikkeling een duidelijke richting aan. Meta zoekt actief naar manieren om meer inkomsten te halen uit zijn platformen en WhatsApp is daarin een logische volgende stap.
Het ligt voor de hand dat advertenties op termijn prominenter worden binnen WhatsApp, bijvoorbeeld via de Status-functie of zakelijke berichten. Daarnaast is het niet ondenkbaar dat ook hier abonnementen worden geïntroduceerd, bijvoorbeeld voor extra functies of een advertentievrije ervaring. Een vergelijkbaar ‘pay-or-okay’-model zou dus ook richting WhatsApp kunnen komen, al is dat op dit moment nog niet officieel bevestigd.
Hier kun je zelf erg weinig aan doen. Wil je helemaal niet dat Meta data van jou gebruikt, dan krijg je de optie om je volledige profiel via het accountcentrum te verwijderen. Dat gaat dan om Facebook, Instagram en jouw WhatsApp. Wil je voorkomen dat dit gebeurt, raden wij je aan nu al over te stappen naar een andere berichten-app zoals Signal.
Ga jij Meta betalen zodat je geen reclame meer ziet? Deel jouw mening in de reacties!
Reacties
Inloggen of registreren
om een reactie achter te laten
Perfect, en nu moeten mensen stoppen met zeuren en anders gewoon betalen?
Niet alles kan gratis zijn.
Dit is wel een beetje een naïeve opmerking want hoe je weet je zo zeker dat Meta niet alsnog stiekem data verzameld via een andere weg als je betaald om geen advertenties te zien? Kort gezegd betaal je alleen voor minder advertenties en niet “tegen het verzamelen van data”
Dit is toch GVD CHANTAGE van de bovenste plank? Je wordt als “consument” compleet met de rug tegen de muur gezet !!! En dit alles ten koste van de VRIJHEID VAN Communicatie en de BESCHERMING van DE PERSOONLIJKE LEVENSSFEER, DIE KUN JE MISSCHIEN BEHOUDEN ALS JE ER MAAR VOOR BETAALT!!! EN ZELFS DAN HEB NOG STEEDS GEEN WATERDICHTE GARANTIE!!!
Gewoon het niet meer gebruiken is mijn advies. Het is inderdaad chantage en een smerige manier.