Slimme brillen dichterbij dan ooit, maar brengen onvermijdelijk privacyproblemen

Er zijn steeds meer bedrijven die werken aan slimme brillen en ze ook daadwerkelijk in Europa en Nederland op de markt brengen. De Meta Ray-Ban-bril is mogelijk de bekendste en recent maakte Rokid duidelijk dat het bedrijf twee slimme brillen in Europa op de markt brengt. Ook Google werkt aan een eigen variant en heeft die in testvorm al aan een select publiek laten zien.

Smart Glasses en privacy

Waar eerdere wearables vooral gericht waren op notificaties of gezondheid, schuift de focus nu naar camera’s, microfoons en vooral kunstmatige intelligentie. Daarmee verandert de rol van een gadget naar een apparaat dat continu de wereld om je heen analyseert. Je merkt daar direct dat er een punt voor discussie is. Het is duidelijk wat de brillen kunnen, maar wat registreren ze van wie en mag dat allemaal wel? Ook jullie als lezer zetten terecht vraagtekens bij de privacy rondom slimme brillen.

De brillen die nu in Europa op de markt zijn, combineren vooral smartphone-functies met kunstmatige intelligentie. Denk aan de Ray-Ban Smart Glasses waarmee je foto’s kunt maken, video’s kunt opnemen, livestreamen of vragen laten beantwoorden via de ingebouwde spraakassistent. Rokid richt zich juist sterker op augmented reality, waarbij digitale elementen over de echte wereld worden gelegd. De toepassingen liggen daar meer in navigatie, werk en entertainment.

Google lijkt beide werelden samen te brengen. Tijdens onze demonstratie werd duidelijk dat het bedrijf inzet op AI die context begrijpt: wat je ziet, hoort en zegt wordt direct vertaald naar nuttige informatie. Ook was de Google AI Glasses in staat om Maps te projecteren in je zichtsveld. Al deze ontwikkelingen zorgen ervoor dat slimme brillen veel meer kunnen dan de eerste versie Meta brillen. Zoals je al raadt, levert dat ook interessante vraagstukken op rondom privacy.

Meta-brillen herkennen gezichten

Het gaat namelijk nog een stapje verder als de bril op je hoofd komt met software die gezichten herkent. In 2024 lukte het studenten al om een Meta-bril te hacken en op die manier gezichten te analyseren. Een dystopische gedachte die Meta nu zelf wil invoeren. Een gezicht wordt op straat gescand en vervolgens is het mogelijk om online profielen op te zoeken. Dat kan met bekenden uit je netwerk op sociale media, maar ook met mensen die een openbaar profiel hebben op de socials.

Op dit moment is de functie nog niet actief in de brillen van Meta, maar volgens The New York Times kan dat niet lang meer duren. Intern noemt het bedrijf deze functie “Name Tag” en die maakt precies mogelijk wat de studenten in 2024 ook deden. De bril is dan in staat om mensen te herkennen en via de bril informatie op te vragen. In combinatie met de Meta Display, vormt dat wel een heel bijzondere manier van informatie opvragen. Ook hier komt het vraagstuk met betrekking tot privacy weer naar boven.

Meta aangeklaagd en onder druk

De zorgen rond privacy zijn inmiddels dus niet meer hypothetisch. Meta ligt onder vuur en wordt kritisch gevolgd door toezichthouders en politici. In Europa hebben Europarlementariërs vragen gesteld over hoe data van slimme brillen wordt verzameld en verwerkt.

Aanleiding daarvoor zijn onder andere onderzoeken waaruit blijkt dat opgenomen beelden mogelijk worden bekeken door externe partijen, bijvoorbeeld om AI te trainen. Daarnaast speelt mee dat data buiten Europa wordt verwerkt, wat extra gevoelig ligt onder Europese privacyregels.

Ook in Amerika komt Meta er niet zomaar onderuit. Daar werd duidelijk dat er in het geheim beelden zijn gemaakt met slimme brillen. Daarop waren onder andere beelden van naakte personen, toiletgebruik, seks en bankgegevens te zien.

Regels in Nederland

In Nederland en de rest van Europa geldt de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Deze wet stelt dat persoonsgegevens alleen mogen worden verwerkt met een duidelijke juridische basis, zoals toestemming. Bij slimme brillen wordt dat ingewikkeld. De drager van de bril kan beelden opnemen van mensen die geen toestemming hebben gegeven. Vaak zijn deze mensen zich daar zelfs niet van bewust. Dat is een extra probleem als de knipperende LED niet te zien is.

Voor de techniek die Meta wil implementeren geldt bovendien dat gezichtsherkenning onder bijzondere persoonsgegevens valt, waarvoor nog strengere regels gelden. In veel gevallen is dit in Europa zelfs verboden of alleen toegestaan onder zeer specifieke omstandigheden.

Toch zit hier een grijs gebied. Als een consument een slimme bril puur privé gebruikt, is handhaving bijvoorbeeld erg lastig. De wet is geschreven voor traditionele situaties, niet voor een wereld waarin iedereen potentieel een camera draagt.

Wat zeggen fabrikanten zelf?

Fabrikanten zoals Meta benadrukken natuurlijk dat privacy serieus wordt genomen. Zo zijn er volgens het bedrijf de eerder genoemde zichtbare LED-lampjes die aangeven wanneer er wordt opgenomen en hebben gebruikers controle over hun data en instellingen.

In de praktijk zijn daar kanttekeningen bij te plaatsen. De lampjes zijn klein en kunnen moeilijk zichtbaar zijn, zeker in fel licht of drukke omgevingen. Bovendien zijn er al voorbeelden van aanpassingen waarbij deze signalen worden uitgeschakeld. Ook bestaan er een soort kapjes die voorkomen dat je kunt zien dat de LED knippert. Daarnaast draait een groot deel van de functionaliteit op cloudverwerking. Dat betekent dat beelden en audio niet alleen lokaal blijven, maar worden gebruikt om AI-systemen te verbeteren.

Bovendien legt bijvoorbeeld Meta op dit gebied enorm veel verantwoordelijkheid bij de gebruiker zelf. Volgens de eigen pagina bepaal jij wanneer je iets opneemt en wat je deelt. Dat is makkelijk gezegd omdat het natuurlijk niet alleen om de gebruiker gaat, maar ook impact heeft op degene die al dan niet vrijwillig worden gefilmd.

Slimme brillen echt anders dan telefoons

Brillen zijn fundamenteel anders dan smartphones. Een bril corrigeert een afwijking in je ogen en heb je daarom continu op. Dat heeft als gevolg iets dat experts ‘always-on surveillance’ noemen: een situatie waarin opname en analyse de standaard worden, in plaats van de uitzondering. Privacy wordt daarmee niet alleen een juridische kwestie, maar ook een sociale.

Vergelijk het met de introductie van camera’s in smartphones. Daar ontstond al discussie over, maar een telefoon moet je nog bewust richten. Een bril daarentegen volgt automatisch je blik en dus ook alles en iedereen om je heen.

De tijd zal het leren

Slimme brillen staan dus op het punt om echt door te breken in Europa. Bedrijven als Meta, Rokid, Google en Samsung investeren volop en de technologie ontwikkelt zich razendsnel. De stap van simpele wearable naar dagelijkse tool lijkt onvermijdelijk.

Tegelijkertijd groeit de kloof tussen wat technisch mogelijk is en wat maatschappelijk wenselijk is. Gezichtsherkenning, AI-analyse en onzichtbare opnames brengen belangrijke vragen met zich mee over privacy en controle. De huidige wetgeving biedt een basis, maar loopt achter op de realiteit. Fabrikanten nemen maatregelen, maar leggen veel verantwoordelijkheid bij de gebruiker en juist daar zit de zwakke plek.

De toekomst van slimme brillen hangt daarom niet alleen af van innovatie, maar ook van vertrouwen. Zonder duidelijke regels en transparantie kan deze technologie net zo snel weerstand oproepen als dat ze wordt omarmd. Persoonlijk kijk ik heel erg uit naar alle handige extra functies die mij als brildrager in het dagelijks leven kan helpen, maar gezichtsherkenning in mijn bril is wat mij betreft een stap te ver.

Is er een wereld waarin jij een slimme bril gaat dragen? Laat het weten in de reacties!