Geen zin meer in AI-overzichten? Zo zoek je zonder!

Met de introductie van AI-overzichten in de Google-zoekmachine is het tijdperk van AI-gestuurd zoeken aangebroken in Nederland. Over de uitrol is een hoop te doen, waardoor sommige gebruikers zich afvragen hoe ze terug kunnen gaan naar hoe het ooit was – zonder AI, dus.

Hoe werken AI-overzichten?

AI-overzichten zijn door kunstmatige intelligentie gegenereerde samenvattingen die bovenaan de zoekresultaten van de Google-zoekmachine verschijnen. Ze geven uitgebreide antwoorden op complexe of specifieke vragen. Je hoeft niet meer zelf op zoek te gaan of op de links te klikken, aangezien de AI dat nu voor je doet. Die verzamelt en analyseert verschillende bronnen stelt hieruit één samengevat antwoord samen. Dit overzicht presenteert de belangrijkste informatie direct op de resultatenpagina, vaak met links naar de bronnen die zijn gebruikt.

De overzichten werken op basis van geavanceerde Large Language Models (LLM’s), een vorm van generatieve AI. Wanneer je een zoekopdracht intypt, analyseert het AI-model de intentie van jouw vraag. Vervolgens doorzoekt het de index van het web om de meest relevante informatie (en hopelijk ook een beetje van kwaliteit) te vinden. De AI leest en begrijpt (als het ware) de inhoud van de bronnen, identificeert de belangrijkste punten, en synthetiseert die informatie tot een compleet nieuwe, leesbare tekst die die vervolgens als antwoord presenteert.

Klinkt goed, maar…

Klinkt in principe prima, toch? Waarom zou je nog zonder willen als de AI-overzicht je veel tijd en gedoe kunnen schelen? Nou, AI is helemaal niet zo betrouwbaar, helaas. De AI-overzichten staan soms vol feitelijke onjuistheden (ook wel hallucinaties genoemd). Soms zijn die fouten onschuldig, maar ze kunnen ook leiden tot gevaarlijke of absurde adviezen, zoals het aanbevelen van lijm op pizza of het eten van stenen. En omdat ze dergelijke resultaten met veel zelfvertrouwen presenteren, ligt misleiding op de loer – en de verspreiding van desinformatie.

Daarnaast maken uitgevers, hoofdredacteuren en website-eigenaars zich ernstige zorgen over hun toekomst. Omdat de AI antwoorden direct samenvat, hoeven gebruikers minder vaak door te klikken naar de originele websites waar de informatie vandaan komt. Dit is een bedreiging voor de inkomsten (vaak uit advertenties) van makers. Zij vrezen dat hun harde werk en expertise gebruikt worden om de AI te trainen en antwoorden te genereren, zonder dat zij daar verkeer of compensatie voor terugkrijgen. Dat kan de informatie-economie van het internet schaden.

Zo zoek je zonder

Reden te meer om eens bewust stil te staan bij je eigen gebruik. In hoeverre vertrouw je AI? En vind je het belangrijk dat de mensen die je betrouwbare informatie voorschotelen eerlijk gecompenseerd worden voor hun harde werk? Als je voor jezelf antwoorden geformuleerd hebt op die vragen en besloten hebt dat je voortaan zonder AI-overzichten te werk wil gaan, dan hoef je nu alleen nog maar te weten hoe je die dingen in het vervolg omzeilt. Je kunt van zoekmachine wisselen, maar steeds meer aanbieders komen met hun eigen AI-hulp.

Eén van de eerste dingen die je kunt doen is een zoekopdracht uitvoeren zoals je dat normaal zou doen, met de tekens -AI op het eind. Daarmee laat je de Google-zoekmachine denken dat je daar geen behoefte aan hebt. Dit werkt op elk apparaat en vergt verder geen technische kennis. Je moet het alleen niet vergeten – maar komt er snel genoeg achter als je dat niet gedaan hebt. Anders kun je terecht in het webfilter van de zoekbalk. Na het uitvoeren van een opdracht, druk je op Web (en anders op Meer > Web) om alleen een lijst met links te zien staan.

Je kunt dat laatste ook voor jezelf automatiseren door het webfilter voortaan als standaardoptie voor je zoekmachine in te stellen. Daar heb je verschillende middelen voor. Als je bijvoorbeeld deze site bezoekt en instelt als standaardzoekmachine, dan krijg je AI-loze overzichten te zien. De truc zit hem in de toevoeging van &udm=14 aan het einde van elke url. Dat kun je ook doen, maar zo’n site doet het voor je. En anders kun je hiervoor een plugin downloaden, die al het verkeer automatisch voor je ont-ai’t. Zo ziet Google er wederom als vroeger uit.

Wat vind jij van de AI-overzichten? Vind je ze wel handig of heb je er persoonlijke bezwaren tegen? Deel je mening in de comments hieronder!