Google-wedstrijd voor AI-art met Gemini wakkert discussie aan: mag je kunst hiervoor gebruiken?

“We geven kunst slechts een nieuw penseel” zegt Google over AI. De Gemini-wedstrijd van Google en KPN leek een Nederlandse wedstrijd, maar uiteindelijk werd het internationaal opgepakt en zo staan we in het Rijksmuseum met een internationale winnaar: de 38-jarige schilder Dragoș Bădiță uit Boekarest. Hij nam De heilige maagschap van Geertgen tot Sint Jans en maakte er een vijf minuten durende video van over de baby.

AI en kunst

Dragoș: “Schilderen is langzaam, maar met AI heb je directe feedback en het is spannend om ermee te werken. Ik werk met meerdere AI-tools, maar specifiek voor deze wedstrijd met Nano Banana en Veo 3 werken was fijn om te doen. Vooral omdat je objecten weer kunt laten terugkomen in andere shots in de video en je ook je nog het standpunt kunt bepalen. Je kunt zelfs schetsen uploaden en het begrijpt wat je ermee bedoelt.”

Het juryrapport over Altarpiece leest: “Deze surrealistische herinterpretatie van De Heilige Maagschap van Geertgen tot Sint Jans zet de baby midden in het verhaal. Waar de oorspronkelijke scène een drukbezet en stilstaand beeld toont, wordt het kind hier de hoofdpersoon die zich door een levende omgeving beweegt. De natuur om hem heen is niet statisch: alles groeit, verandert en reageert op zijn aanwezigheid, alsof organische krachten direct contact maken met het heilige.”

“Het werk gaat een stap verder dan het simpelweg tot leven wekken van een schilderij. Het resultaat is een audiovisueel stuk dat direct in een museum zou passen. Door de inzet van AI onder volledige regie van de kunstenaar verandert het klassieke schilderij in een vloeiende, bijna hallucinerende ervaring. Deze inzending laat zien hoe je oude meesterwerken interactief kunt maken en zo ook een jonger publiek kunt enthousiasmeren voor kunstgeschiedenis.”

De wedstrijd opent echter wel een discussie over een groter geheel: je kunt kunstenaars met AI een nieuw penseel geven, maar mag je wel zomaar bestaande kunst pakken en daar je eigen ding van maken met AI? Dat was immers de opdracht: neem een bestaand kunstwerk uit het Rijksmuseum en geef daar met AI je eigen draai aan. Hoe goed het eindresultaat ook is, je merkt dat er gemengde gevoelens zijn: wanneer is iets inspiratie, wanneer is het plagiaat? Er is ook een groep mensen die stelt: Alles wat AI doet is plagiaat, want het is getraind op door mensen gemaakte kunst.

Julija Icikzonaite is Creative business lead – Innovation and Technology, Advertising, Design Thinking bij Google. “Google’s missie is het organiseren van informatie en het voor iedereen toegankelijk maken. Er zijn ook veel initiatieven om kunst op die manier toegankelijk te maken. AI is vooral een tool waarmee je sneller iets voor elkaar krijgt, maar de AI op zich heeft geen ziel. De artiest legt de ziel in het kunstwerk. Als je het hebt over of AI bestaande kunst kopieert, dan gaat het er naar mijn mening niet om wat AI kan doen. Het is slechts een verlengstuk van de mens. Het is maar een tool. Het is belangrijk om kritisch te blijven en het is aan de mens om in de gaten te houden dat werk origineel is.”

“Als je advertenties maakt dan komt er ook iemand die zegt dat wat je deed al in 1960 is gedaan in een klein plaatsje in Letland. En je kunt er ook AI voor gebruiken, door aan te geven: ‘Is dit origineel of is dit al eens gedaan?’”

Dragoș ziet het niet als kopiëren, het ziet het meer als een ode aan de artiest. “Het is een interpretatie. Je kunt een ander verhaal vertellen op basis van de schilderijen. Ik keek voor mijn inzending door de collectie van het museum en ik kwam dit schilderij tegen, omdat het veel details heeft om mee te spelen. Het is een erg complex werk.” Dragoș heeft er inderdaad iets behoorlijk anders van gemaakt, al is nog steeds wel goed te zien waarop het gebaseerd is.

Heeft Julija tot slot nog een goede tip om kunst te maken met Gemini? “Je moet er niet zoveel over lezen. Je moet het gewoon gaan proberen en terwijl je prompt leer je vanzelf wat goed werkt. Het lijkt op papier allemaal soms heel makkelijk, maar het zal niet altijd met dezelfde antwoorden komen, dus ga zelf op zoek naar wat voor je werkt.”

De inzendingen van de vijf finalisten zijn hier in dit artikel te zien, maar ze worden ook op 3000 digitale schermen door heel Nederland getoond in de komende weken. Daarnaast zijn ze de komende tien dagen te zien in de Mina Gallery tegenover het Rijksmuseum in Amsterdam.  Lees hier meer over de wedstrijd. Dit zijn de finalisten:

Wat vind jij: is AI-kunst gebaseerd op bestaande kunst een probleem, of juist een toevoeging? Deel het in de reacties.